Afte su male, bolne i recidivirajuće lezije, koje se najčešće pojavljuju na dijelovima sluznice usne duplje odnosno na unutrašnjoj površini usana, jeziku, obraznoj sluznici ili mekom nepcu.

Smještaj afti je njihova najvažnija karakteristika, a ujedno i jedan od dijagnostičkih kriterijuma razlikovanja od oralnih oštećenja uzrokovanih herpes simplex virusom. Za razliku od herpesa, afte se nikad ne javljaju na koži i funkcionalnoj sluznici odnosno nepcu i zubnom mesu.

Simptomi koji prate nastanak afti su peckanje, a ponekad i intenzivna bol na zahvaćenom području.

Prema mehanizmu nastanka može ih se svrstati u autoimune bolesti zbog stvaranja antitijela prema stanicama oralnog epitela, no nisu klasična autoimuna bolest jer imaju sklonost spontanog nastanka i nestanka.

UZROCI NASTABKA AFTI

Uzrok afti nije u potpunosti jasan, no postoje određeni činioci koji se povezuju s njihovim nastankom.

Uz pojavu afti najčešće se vežu sljedeća stanja:

  • Emocionalni stres (zbog povišenog lučenja hormona kortizona)
  • Fizička iscrpljenost
  • Prehrana
  • Manjak vitamina i minerala
  • Narušeno imunološko stanje osobe
  • Slabokrvnost odnosno anemija (zbog nedostatka gvožđa, folata i vitamina B grupe)
  • Smanjenje broja neutrofilnih leukocita u krvi
  • Lokalna trauma
  • Alergijska stanja
  • Usporen protok u krvnim žilama epitela
  • Metabolički poremećaji
  • Hormonalni poremećaji
  • Hronične bolesti koje dovode do slabljenja imunološkog sistema
  • Neki lijekovi: aspirin, lijekovi iz grupe NSAR (nesteroidni protuupalni lijekovi), antibiotici, nikotinski supstituti te lijekovi protiv gljivica

Takođe, postoje i dodatni činioci koji imaju ulogu u nastanku afti. Posebno se ističe faktor nasljeđa, s obzirom da gotovo polovina bolesnika u porodici ima osobu koja boluje od afti. Kod nekih žena se pokazalo da se afte češće pojavljuju u drugoj polovini menstrualnog ciklusa. Međutim, veza između endokrinih faktora i afti još uvijek nije razjašnjena.

Gastrointestinalne bolesti, kao što su Chronova bolest i Ulcerozni kolitis, takođe mogu uzrokovati pojavu afti, s obzirom na smanjenu mogućnost apsorpcije vitamina i minerala.

U određenim slučajevima, afte se mogu pojaviti i kod prisustva bakterije Helicobacter pylori.

VRSTE AFTI

S obzirom na veličinu, afte se mogu pojaviti u tri klinička oblika:

  • Male afte imaju prečnik manji od jednog centimetra, a kod nekih bolesnika mogu se javljati kontinuirano tokom nekoliko uzastopnih mjeseci. Premda su vrlo bolne, male afte nisu praćene opštim poremećajem zdravlja i zarastaju bez ožiljaka.
  • Velike afte imaju prečnik veći od jednog centimetra, a najčešće su smještene na ivicama jezika, sluznici obraza, mekom nepcu i resici. One nisu bolne, no mogu dovesti do opštih poremećaja zdravlja, koji se najčešće manifestuju povećanom tjelesnom temperaturom i bolovima u zglobovima. Velike afte sporo zarastaju i mogu ostaviti ožiljke.
  • Herpetiformne afte pojavljuju se na sluznici usne duplje, a naročito ispod jezika. Manifestuju se kao veliki broj sitnih ranica, koje su veoma bolne i najčešće su smještene na upaljenoj i otečenoj sluznici. U slučaju herpetiformnih afti pojačano je izlučivanje sline, a gutanje i govor su otežani. Uobičajeno traju 7-14 dana.

LIJEČENJE

Nekoliko dana prije izbijanja afti, može se osjetiti svrbež ili peckanje. Ako ste inače skloni pojavi afti, važno je da već tada počnete s liječenjem.

Afte se uglavnom liječe simptomatski, lokalnom primjenom antiseptika, anestetika  i antiupalnih lijekova.

Od lijekova se u terapiji najčešće koriste kortikosteroidne kapi ili masti, a izuzetno, u slučaju velikih afti mogu se koristiti i injekcije kortikosteroida. Kortikosteroidi smanjuju upalu i ubrzavaju cijeljenje te samim time smanjuju bol i skraćuju trajanje afti.

Za sprječavanje sekundarne infekcije primjenjuju se antiseptici kao što su klorheksidin ili heksetidin, dok se za ubrzavanje cijeljenja mogu primijeniti preparati na bazi vitamina B6 i lizozima. U slučaju izrazito bolnih afti preporučuje se lokalni anestetik u gelu.

Ostavi komentar