Antenatalna zaštita obuhvata skup mjera i postupaka koji se sprovode u toku trudnoće, a s ciljem očuvanja zdravlja i sprečavanja oboljenja majke kako bi rodila zdravo i za život sposobno dijete.

Svakoj budućoj mami na početku trudnoće treba dati informaciju kako se i šta sprovodi u okviru kontrole trudnoće. Prema preporukama Svjetske zdravstvene organizacije kao i Nacionalnog vodiča za zdravstvenu zaštitu žena, kod zdravih, nekomplikovanih trudnoća, predviđeno je da trudnica obavi 9 pregleda i to 5 zbog ljekarskog pregleda i 4 zbog ultrazvučnog pregleda, objašnjava mr Gordana Pecić, ginekolog Doma zdravlja MediGroup Bulevar.

U slučajevima normalne, zdrave trudnoće, ovo je sasvim dovoljan broj pregleda. Ponekad ženama koje su po prvi put trudne djeluje da je ovo mali broj posjeta lekaru i pregleda, te se dešavaju situacije u kojima se nekontrolisano odlazi kod nekoliko ljekara kako bi se uradio ultrazvučni pregled, potvrdio pol, vidjela beba i slično, a bez realnih indikacija za tim pregledima.

Ukoliko se tokom trudnoće pojave neke komplikacije ili problemi koji trudnoću svrstavaju u red rizičnih, tada se broj i vrsta pregleda određuje isključivo prema medicinskim indikacijama. Trudnica treba da se javi ginekologu na prvi, inicijalni pregled najkasnije do kraja drugog mjeseca trudnoće, a potom da redovno dolazi na planirane kontrole i preglede“, kaže mr Pecić.

Tokom trudnoće, posebno prve, često se javljaju različite nedoumice i brige. Jedna od njih je i da li se i koliko treba izlagati ultrazvučnom pregledu.

Brojne su polemike vođene oko toga da li je ultrazvuk štetan za trudnicu, odnosno da li ima štetnog dejstva na plod. Ultrazvučni pregledi trudnica rade se pomoću sofisticiranih aparata i koriste se sonde sa frekvencom ultrazvučnih talasa od 3 – 10 MHz, tako da nema bojazni od oštećenja ploda ovim talasima, objašnjava mr Pecić i dodaje: “Dejstva ultrazvučnih talasa na okolna tkiva ogledaju se u smislu povećanja toplote, a pojedine frekvence ultrazvučnih talasa imaju kavitacioni efekat. Ovi efekti su znatno izraženiji kod primjene terapeutskog ultrazvuka, zbog čega on ne bi trebalo da se radi kod trudnica. Važno je, ipak, napomenuti da ne treba zloupotrebljavati ultrazvučnu dijagnostiku i raditi preglede kad god to trudnica poželi, već po određenom protokolu.

Ultrazvučno praćenje trudnoće podeljeno je po mjesecima, to jest po trimestrima.

Na prvom inicijalnom pregledu trudnice koji treba obaviti do kraja drugog mjeseca trudnoće, a koji obuhvata i ultrazvučni pregled, utvrđuje se prisustvo trudnoće u materici, njena gestacijska starost (u nedjeljama), verifikuje se vitalnost trudnoće prisustvom srčane aktivnosti ploda i fetalnim pokretima i procjenjuje se očekivani termin porođaja. Tokom tog pregleda sagledavaju se i materica i jajnici, a ljekar na osnovu nalaza i anamnestičkih podataka ima uvid da li je trudnoća u opsegu normalnih trudnoća ili onih sa povećanim rizikom.

Drugi ultrazvučni pregled treba da se obavi u periodu od 11. do 14. nedjelje gestacije (najčešće u 12. nedjelji), kada se radi takozvani genetski sonogram, odnosno screening prvog trimestra. Uz određivanje veličine ploda i starosti trudnoće, određuje se i debljina vratnog nabora, prisustvo i mjerenje nosne kosti, prisustvo DVa i TP flow-a (4 najvažnija sonomarkera u prvom trimestru u evaluaciji aneuploidija)“, objašnjava sagovornica.

Treći ultrazvučni pregled, kako ističe mr Gordana Pecić, treba uraditi u toku drugog trimestra, to jest u periodu od 20. do 24. nedjelje gestacije:

“Tada se, sem utvrđivanja starosti trudnoće, sagledava kompletna anatomija i morfologija ploda jer je beba dovoljno velika da se sagleda njena anatomija i da se procijeni njen razvoj. Ispituje se svaki dio tijela (glava, moždane strukture, srce, želudac, bubrezi, crijeva, kičma i udovi), i određuju se protoci utero-placentne i feto-placentne cirkulacije. Sagledava se veličina, izgled i lokalizacija posteljice, kvalitet i količina plodove vode i određuje dužina grlića (takozvana cervikometrija kojom se procjenjuje cervikalna insuficijencija – veoma bitno u cilju sprječavanja prevremenih porođaja). U 28. nedjelji treba uraditi jedan poseban ultrazvučni pregled koji sagledava fetalno srce (fetalna ehokardiografija) i koji je od posebnog značaja ukoliko se ima u vidu da se većina fetalnih anomalija odražava upravo na srcu”.

U trećem trimestru radi se još jedan ultrazvučni pregled (od 30. do 34. nedjelje gestacije) kada se sem standardnog određivanja gestacijske starosti, prate vitalne karakteristike i pokreti ploda (disanje, srčani rad, pokreti ekstremiteta). Prati se morfologija i biometrija ploda, položaj i težina ploda, utvrđuje zrelost posteljice, gleda kvalitet i količina plodove vode i određuje cirkulacija, to jest protok kroz najznačajnije krvne sudove (materične i fetalne).

“Važno je napomenuti da uredan ultrazvučni nalaz (potvrđen tokom ekspertnog ultrazvuka u toku drugog trimestra), ne isključuje mogućnost postojanja genetskih bolesti ili genetski uslovljenih anaomalija, ali da odsustvo pokazatelja postojanja bolesti značajno redukuje rizik za postojanje istih”. naglašava mr Pecić.

Kao najprecizniji neinvazivni screening u otkrivanju genetskih anomalija jeste takozvani Double test koji se radi u periodu od 11. do 14. nedjelje, ili pri veličini CRL ploda od 45 do 84 mm. To je kombinovani test koji se sastoji od ultrazvučnog pregleda (određivanje veličine ploda putem meranja CRL, određivanja starosti trudnoće, mjerenja vratne brazde ili translucence – nakupina tečnosti između bebine kože i fascije na vratu i određivanja biohemijskih markera iz majčine krvi – Bhcg i PAPPA). Ovim vrijednostima dodaju se i individualni parametri poput godina života majke, tjelesne težine, pridruženih oboljenja, da li je pušač, dijabetičar, da li je trudnoća blizanačka i da li je nastala iz postupka IVF. Potom se svi ovi parametri obrađuju i dobija se rezultat Double testa koji predstavlja statistički proračun, to jest vjerovatnoću da je fetus u povećanom riziku za prisustvo neke genetske anomalije (prije svega trizomije 13, 18 i 21 – Sy Down). Ovaj test nije dijagnostički već statistički, sa stopom preciznosti od 85 %. Sagledavanjem 4 specifična sonomarkera za prisustvo/odsustvo genetskih anomalija, ovaj procenat se povećava na skoro 90%.

Tokom trudnoće, a zbog stvaranja i izlučivanja velikih količina već postojećih (E2 i E3) kao i novonastalih hormona (HCG, HPL- posteljice), dolazi do promjene metabolizma ugljenih hidrata. Da bi se nivo glukoze u krvi održavao u normali, pankreas mora da stvori veće količine insulina jer je zajedničko svojstvo ovih hormona njihovo insulinsko-anatagonističko djelovanje.

“Ako je nivo insulina nedovoljan, povećava se nivo šećera u krvi i tada govorimo o gestacijskom dijabetu. Povišene vrijednosti šećera u krvi imaju višestruki efekat tokom trudnoće: brži je rast djeteta, češće su anomalije, veći je broj prevremenih porođaja, češće su komplikacije tokom trajanja trudnoće i u porođaju. Dijagnoza gestacijskog dijabeta se postavlja na osnovu OGTT- (oralni glucoso tolerans test), pa je ovaj test važan da bi se što ranije postavila dijagnoza i da bi se pravovremeno djelovalo te spriječile posljedice. Trudnicama u grupi sa niskim rizikom ovaj test treba uraditi u periodu od 24. do 28. nedjelje, dok trudnicama sa povišenim rizikom za gestacijski dijabet treba uraditi odmah, već na početku trudnoće, a potom ga ponoviti od 20. do 24. nedjelje. Dijagnoza se postavlja prisustvom dvije ili više patološke vrijednosti glikemije u okviru OGTT-a”, kaže mr Pecić.

Kako naglašava, “jako je bitno da se između ginekologa i buduće mame ostvari dobar odnos, odnos uzajamnog povjerenja i podrške”. Trudnoća je period koji je, bez obzira na sve ljepote i radosti koje donosi, istovremeno i period velikih promjena u životu žene, kako fizičkih, tako i psihičkih i emotivnih.

Ljekar je taj koji će buduću majku uputiti i informisati o svemu što treba da uradi od pregleda u toku trudnoće, daće joj savjete o ishrani, fizičkoj aktivnosti, seksualnoj aktivnosti, putovanjima, upotrebi lijekova, pružiće joj podršku i ohrabriti je da što lakše i ljepše prođe kroz taj period. Sa druge strane, buduća majka, treba da ima veliko povjerenje u svog izabranog ginekologa kako bi ispoštovala preporuke i savjete koje je dobila i kako bi se rasterećena pripremala za najznačajniji događaj u svom životu – za rađanje i početak materinstva“, zaključuje mr Pecić.

Izvor. Lepotaizdravlje

Related Post

Ostavi komentar