Pucanja i suženja krvnih sudova na vratu dovode do šloga, dok trombovi u koronarnim arterijama i dubokim venama nogu, kada se otkače, direktno „gađaju“ u pluća i srce.

Zato oni koji spadaju u rizične grupe, puše, imaju visok nivo masnoća u krvi, gojazni su, dijabetičari, pate od povišenog krvnog pritiska ili imaju nasljednu predispoziciju za moždani ili srčani udar, redovno moraju da kontrolišu stanje krvnih sudova. Jer, svi ovi faktori vremenom dovode do stvaranja plaka i zadebljanja krvnih sudova, odnosno ateroskleroze.

Iako je ateroskleroza u većini slučajeva uzrok ovakvih događaja, ljekari upozoravaju da je sve više i mladih kod kojih je šlog nastupio posle naizgled bezazlene povrede vrata, naglog trzaja tokom sportske aktivnosti: fitnesa, joge ili kiropraktičnih vježbi. U ambulante tako sve češće pristižu šlogirani, potpuno zdravi dvadesetogodišnjaci.

Doktor Marijana Vukićević, neurolog iz Specijalne bolnice „Sveti Sava“, u Beogradu objašnjava da su suženja na krvnim sudovima vrata najopasnija, ali da ateroskleroza ne daje nikakve simptome sve dok ne suzi krvni sud na trećinu:

“Suženje krvnog suda od 50 odsto izaziva hemodinamski poremećaj, odnosno slabljenje protoka krvi do mozga, ali to ne uzrokuje nikakve tegobe kod pacijenta. Tek kad suženje poraste na 70 odsto, ili ako je plak u krvnom sudu nestabilan ili prokrvari, dolazi do moždanog udar”.

Zbog toga što je nepredvidiva i pritajena, važno je da se ateroskleroza dijagnostikuje na vrijeme: da se otkrije koliko je krvni sud sužen, ali i koja vrsta plaka se nataložila na krvnim sudovima.

Vrtoglavica prije šloga 
neurolog dr Marijana Vukićević kaže da su karotidne arterije važne jer ishranjuju velike moždane hemisfere i ako se one zapuše mozak pati i dolazi do šloga: – Na vratu se nalaze još i vertebralne arterije koje hrane mali mozak. Kada su one zapušene javljaju se vrtoglavice.

“Neravna površina plaka, njegov sadržaj ili hematom u plaku mogu da dovedu do otkidanja materijala prema mozgu i šloga. Masni i neravni plakovi su više rizični od kalcifikovanih i glatkih. Ove promjene mogu jasno da se vide putem ultrazvuka, a kod nejasnih slučajeva pristupa se angiografiji”, objašnjava dr Vukićević.

“Kada postoji suženje od sedamdeset odsto, pojavljuju se tegobe poput prolaznog ishemijskog ataka, polusatnog trnjenja ruke, odnosno takozvanog šegrt šloga. To treba da bude upozoravajući signal da se što pre jave ljekaru”, dokdaje ona.

Ovi procesi u krvnim sudovima prijete uglavnom starijima, dok se kod mlađih, šlog događa i nakon povrede krvnog suda. Samo jedan nezgodan pokret može da dovede do male traume krvnog suda i do razdvajanja slojeva u njemu. Tada dolazi do krvarenja u zidu, suženja ili otvaranja suda i oslobađanja ugruška ka mozgu. Za razliku od tihe ateroskleroze, ova povreda se osjeća: obično se posle povrede jave bolovi u vratu ili glavi i slabost suprotne strane tijela.

Veliki krvni sudovi na vratu i u mozgu krivci su za jasne i vidljive moždane udare, ali i najmanji krvni sudovi u mozgu mogu da se zapuše. Tada izazivaju takozvane neme moždane udare, i ako se vremenom naniže više takvih šlogova, može da dođe do slabljenja pamćenja i koncentracije, kao i do pojave demencije.

Manje je u javnosti poznato, kaže dr Vukićević, da se šlogovi kriju i iza drugih promjena u organizmu, koji nemaju veze sa karotidnim arterijama:

“Vena iz ruke može da krade krv iz mozga i obično izaziva vrtoglavice. To su takozvani ljudi bez pulsa, jer se kod njih pritisak ne može da izmeri na problematičnoj ruci. Da bi se ruka hranila i obavljala funkciju, ona izvlači krv iz vertebralne arterije i zbog toga trpi mozak. Ako je stenoza na ovoj veni velika i otkrije se na vrijeme, ugrađuje se stent, odnosno vena se proširuje.”

Kada se zapušenje otkrije na vrijeme, moždani udar može da se spriječi. Transkranijalni dopler može da otkrije da li to suženje šalje male ugruške u mozak, i pored propisane terapije, što znači da su pacijenti tada u većem riziku od šloga. Oni, kao i pacijenti koji imaju zapušenje vene najmanje sedamdeset odsto ili nestabilan plak, moraju da se operišu.

Promenom načina života, suženje može i da se smanji, a samim tim ukloni rizik od nastajanja šloga:

Kod vidljivih suženja daje se antiagregaciona terapija koja sprečava stvaranje ugrušaka. Pacijenti sa povišenim masnoćama treba da piju lijekove za smanjenje holesterola, hipertenzičari da kontrolišu pritisak, a gojazni da smanje tjelesnu težinu”, upozorava dr Vukićević.

Štetu koju zapušeni veliki krvni sudovi u vratu mogu da naprave mozgu, vene na nogama mogu da načine u plućima ili srcu.

Doktor Dimitrije Surla, vaskularni hirurg iz KBC „Zemun“ kaže da su za srce i pluća opasne duboke tromboze vena:

Kada se tromb otkači sa mjesta gdje se formirao i ode u srce i pluća, od veličine ugruška zavisi da li će tamo napraviti manju ili veću štetu.

Tromboembolija se javlja u prvih desetak dana od pojave tromboze, jer je tada tromb svjež, još nije dobro učvršćen za zid krvnog suda i postoji šansa da se pri pokretu i djelovanju struje krvi otkači i napravi veliki problem.

“Oticanje, napetost i bol u nozi mogu da upozore da se u venama donjih ekstremiteta nešto neobično dešava i tada je neophodna ljekarska pomoć. Jer, što prije se bolest otkrije i započne se sa liječenjem, to su i rezultati bolji i smanjuje se rizik od teških komplikacija”, kaže dr Surla.

Gdje god da se nađe, ateroskleroza pravi ozbiljna oštećenja. To posebno važi za srčane arterije. Profesor dr Branislav Milovanović, neurokardiolog iz KBC „Bežanijska kosa“, kaže da u koronarnim arterijama ateroskleroza pravi suženja koja ometaju i usporavaju protok krvi do srčanog mišića.

“Suženje izaziva koronarnu bolest, koja se manifestuje kao angina pektoris. A, plak, ako se odvoji od krvnog suda, izaziva infarkt miokarda, naglu srčanu smrt ili srčanu slabost. Postojanje određenih faktora doprinosi njenom nastanku. To su nasljedna sklonost, šećerna bolest, pušenje, povišen holesterol u krvi, povišen krvni pritisak, gojaznost, tjelesna neaktivnost. Eliminisanjem onih faktora na koje možemo da utičemo smanjuje se vjerovatnoća za razvoj koronarne bolesti i ateroskleroze.”

 

Related Post

Ostavi komentar