Infekcije urinarnog sistema se javljaju uglavnom kod žena preko 18 godina starosti koje imaju normalan urinarni sistem i očuvanu funkciju bubrega, rijetko kod muškaraca mlađih od 50 godina. Najčešći uzročnici infekcije urinarnog sistema su crevne bakterije (Escherichia coli je izazivač u 90% slučajeva).

Dijagnoza se postavlja na osnovu medicinskog intervjua tokom koga ljekar dobija podatak o postojanju bolnog i učestalog mokrenja. Infekcije se karakterišu postojanjem upalnog procesa. U zavisnosti od lokalizacije, tj. organa urinarnog sistema koji je primarno zahvaćen, razlikujemo infekcije donjih djelova (uretritis, dizurični sindrom i cistitis) i gornjih djelova (akutni i hronični pijelonefritis) urinarnog sistema (Slika 1).

urinarni-sistem-zene
  Slika 1. Djelovi urinarnog sistema kod žena.

Uretritis

Označava zapaljenje uretre koje se karakteriše bolnim mokrenjem koje je praćeno pojavom gnojnog ili sluzavog iscjedka. Uzročnici su najčešće Chlamydia trachomatis, Mycoplasma hominis i Ureaplasma urealyticum, Neisseria gonorrhoeae, a rjeđe Trichomonas vaginalis, Candida albicans i Herpes simplex.

Dizurični sindrom

Karakteriše se bolnim i učestalim mokrenjem pri čemu opšti pregled i metode kultivacije urina ne ukazuju na prisustvo patoloških mikroorganizama ili su prisutni u malom broju koji nema značaja. Najčešći uzrok su seksualno prenosive infekcije (genitalni herpes, gonokokna ili infekcija hlamidijama). Na infekcije koje se prenose seksualnim putem treba posumnjati u slučajevima:

  • česte promjene partnera
  • postojanja podatka o novom seksualnom partneru
  • izostanka korišćenja kondoma
  • postepen nastanak tegoba

Cistitis

Najčešći simptomi bolesnika sa cistitisom (upalom mokraćne bešike) su učestalo i bolno mokrenje manje količine urina, osjećaj neispražnjenosti mokraćne bešike, bol u donjem dijelu stomaka. Urin je mutan i neprijatnog mirisa, moguće je prisustvo krvi u urinu. Dijagnoza se postavlja ljekarskim pregledom i opštim pregledom urina, dok je urinokultura obavezna kod ponavljanih infekcija, kod posebnih populacija i kod sumnje na komplikovanu infekciju.

Pijelonefritis

Upala bubrežno-čašičnog sistema koja se najčešće javlja kod mlađih žena. Akutna infekcija se karakteriše brzim razvojem simptoma (u okviru nekoliko časova), visokom temperaturom i groznicom, prisustvom (ali ne i obavezno) upale mokraćne bešike i bolom u jednoj ili obije slabine.

Dijagnoza se postavlja pregledom, opštim pregledom urina uz obaveznu urinokulturu. Kod ovih pacijenata se neizostavno rade i analize krvi na prisustvo mikroorganizama ( hemokultura). Ako bolesnik ima simptome i pored terapije ili ukoliko se infekcija ponavlja (prelazi u hroničnu infekciju), trebalo bi pored navedenih analiza izvršiti detaljan nefrološki i urološki pregled.

Mjere prevencije infekcije urinarnog sistema obuhvataju:
  • Unos dovoljne količine tečnosti, najbolje vode i nezaslađenih čajeva (2-3l dnevno) uz oprez kod pacijenata koji imaju nestabilan krvni pritisak.
  • Upotreba soka i čaja od brusnice dokazano sprečava vezivanje bakterija (E. Coli i drgih) na epitelne ćelije unutrašnjeg zida urinarnog sistema
  • Ženu treba podučiti da se brisanje posle toaleta vrši od spreda nazad, da bi se izbjeglo prenošenje infektivnih mikroorganizama prema uretri
  • Upotreba zaštite (kondoma) prilikom seksualnih odnosa kod pripadnika rizične populacije.
Infekcije urinarnog sistema kod posebnih populacija bolesnika
Trudnoća
Infekcije urinarnog sistema se javljaju najčešće kod pacijentkinja sa neliječenom asimptomatskom bakterijskom infekcijom. Predstavlja rizik za majku (prevremeni porođaj) i plod (nedonešenost i povećana smrtnost ploda). Trudnice kod kojih nastane infekcija gornjih djelova urinarnog sistema se moraju liječiti u bolničkim uslovima antibioticima koji su najmanje štetni po majku i plod, dok se infekcije donjih djelova urinarnog sistema uglavnom liječe ambulantno.

Šećerna bolest

Infekcija urinarnog sistema je značajan klinički problem kod dijabetesnih bolesnika zbog mogućnosti razvoja teških oblika i nastanka komplikacija. Urinarne infekcije koje nisu praćene tegobama se i do 20 puta češće javljaju kod osoba oboljelih od dijabetesa, zbog čega se savjetuju redovne kontrole urina. Bakterije koje izazivaju infekciju su uglavnom jako rezistentne na antibiotike i teško ih je iskorijeniti. Nažalost, infekcije donjih djelova se lako prenose i na gornje djelove urinarnog sistema.

Osobe starije životne dobi

Infekcija urinarnog sistema je najčešći oblik infekcije kod starih osoba. Faktori koji doprinose većoj učestalosti su: mehanička prepreka unutar urinarnog sistema (prisustvo kamena, uvećanje prostate, spad materice, kila), promjene genitalnog sistema usljed disfunkcije hormonskog sistema (isušivanje sluzokože urogenitalnog sistema), smanjenje imuniteta, nemogućnost adekvatnog mokrenja (inkontiencija), slaba pokretljivost ili vezanost za postelju, slaba uhranjenost, postojanje brojnih pridruženih bolesti i stanja. Ukoliko je pregledom urina ustanovljeno prisustvo mikroorganizama a da pri tom ne postoje nikakve tegobe, smatra se da infekciju ne treba liječiti te da bi trebalo sprovesti mjere prevencije i redovno pratiti parametre urinarnog sistema. Ukoliko su prisutne tegobe, obavezan je ljekarski pregled i laboratorijska analiza urina radi uvođenja terapije.

LITERATURA

Stefanović V. i sar. 2004. Infekcije urinarnog trakta. Nacionalni vodič za lekare u primarnoj zdravstvenoj praksi. 1. Izd. Beograd: Medicinski fakultet Univerziteta.

dr Dragana Stamenković

Related Post

Ostavi komentar