Pod terminom peptička ulkusna bolest podrazumijevaju se oštećenja sluznice želuca i/ ili duodenuma, koja nastaju usljed korozivnog delovanja sastojaka želudačnog soka. Do pojave peptičkog ulkusa dolazi kada agresivni faktori ( HCl i pepsin) nadvladaju zaštitne činioce želudačne i duodenalne sluznice.

SIMPTOMI BOLESTI

Klasičani simptomi bolesti su bol ili neugodnost u gornjem dijelu stomaka koji se javljaju jedan do tri sata nakon obroka i povezani su sa unosom odeđene vrste hrane. Bol se u slučaju ulkusa duodenuma javlja u intervalu od dva do četiri sata nakon obroka i umanjuje se uzimanjem antacida ili antisekretornih lijekova ili, ponovnim unosom hrane.

Pacijenti se često žale na bol u toku noći, koji uzrokuje rano jutarnje buđenje. Bol je periodičan. Nakon perioda od par dana ili sedmica kada bol postoji, slijedi asimptomatski period koji može da traje nedjeljama ili mjesecima. Često se bol javlja sezonski, u proljeće i jesen. Ostali nespecifični simptomi poput poraćanja, podrigivanja, abdominalne distenzije, nepodnošenja hrane itd prisutni su kod 40-60% pacijenata. Kod više od trećine pacijenata utvrđena je relativna hipersekrecija HCl.

U slučaju ulkusa želuca javljaju se isti simptomi ali bol nije tipično povezan sa uzimanjem hrane. Pogoršava se posle obroka pa se kod pacijenta može razviti averzija prema hrani što za posljedicu ima gubitak u težini. Sekrecija HCl je normalna ili snižena pa upotreba antacida na ublažavanje bola ima manji efekat nego u slučaju duodenalnog ulkusa.

UČESTALOST BOLESTI

U posljednjih dvadeset godina smanjuje se incidenca (učestalost) ulkusa duodenuma dok se incidenca ulkusa želuca povećava. Takođe, peptički ulkus je ranije bio češći u muškaraca, dok se u posljednje vrijeme podjednako javlja kod osoba oba pola što je i razumljivo s obzirom na sve veći broj žena koje su strastveni konzumeri duvana i alkohola. Istraživanja su pokazala da oko 10% stanovništva razvijenih zemalja u određenom trenutku ima ulkusnu bolest, s prevalencom aktivnog ulkusa u oko 1% stanovništva.

NAJČEŠĆI UZROCI

Najčešći uzroci nastanka ulkusne bolesti jesu infekcija H. pylori i upotreba lijekova protiv bolova iz grupe nesteroidnih antireumatika (NSAIL). Oko 95% pacijenata sa duodenalnim i 80-85% pacijenata sa želudačnim ulkusom inficirano je H. pylori. Međutim, infekcija ovom bakterijom ne podrazumijeva i obavezan razvoj ulkusne bolesti.

Ulcerogeni učinak H. pylori, sklonost domaćina ka ulkusu, starost infekcije, prisutnost drugih ulcerogenih faktora, kao što su upotreba NSAIL, stresa, itd. su činioci koji doprinose da se bolest razvije. H. pylori se prenosi oralno-oralnim ili oralnofekalnim putem. Upravo zbog ovakvog načina transmisije, često su inficirani svi članovi porodice.

U osoba koje su u mladosti inficirane ovom bakterijom češće se razvijaju karcinom želuca ili atrofični gastritis sa smanjenim izlučivanjem kiseline dok se u osoba koje su inficirane u pubertetu i kasnije, češće razvija ulkus duodenuma. NSAIL (nesteroidni antiinflamatorni lekovi) povećavaju rizik za nastanak ulkusne bolesti jer njihovom upotrebom dolazi do smanjenja produkcije sluznih prostaglandina koji predstavljaju najvažniji zaštitni faktor sluznice želuca i duodenuma, pa dejstvo agresivnih činilaca lako može da prevlada, piše PharmaMedica.

Čak i niske doze NSAIL pogotovu acetilsalicilne kiseline, mogu da dovedu do oštećenja sluznice. Ulkusi izazvani upotrebom NSAIL obično nisu praćeni abdominalnim bolom. Faktori koji povećavaju rizik za nastanak NSAIL-uzrokovanih ulkusa su: starost prelo 60 godina, peptički ulkus u istoriji, ispoljena neželjena dejstva prilikom prethodne upotrebe NSAIL, istovremena upotreba kortikosteroidnih lijekova i NSAIL, upotreba visokih doza NSAIL ili kombinovana primjena.

LIJEČENJE PEPTIČKOG UKUSA

Kamen temeljac savremene terapije čini eradikacija H. pylori infekcije primjenom kombinovane antibakterijske terapije i antisekretorne terapije. Eradikaciona terapija se primjenjuje u slučaju dijagnostikovanog peptičkog ulkusa kada postoji infekcija H. pylori i negativna anamneze za NSAIL (pacijent nije koristio lijekove iz ove terapijske grupe).

Testovi za otkrivanje infekcije H.pylori Za otkrivanje infekcije H. pylori koristi se niz invazivnih i neinvazivnih metoda. Neinvazivnim metodama otkriva se prisutnost H. pylori dokazivanjem njene specifične aktivnosti odnosno enzima ureaze (ureaza izdisajni test), prisutnosti specifičnih antitijela u serumu i/ili pljuvački ili, dokazivanjem antigena H. pylori u bolesnikovoj stolici. Invazivnim metodama otkriva se prisustvo bakterije (mikrobiološki pregled, histološki pregled) ili njena aktivnost (brzi test ureaze) u bioptičkim uzorcima želudačne sluznice dobijenim tokom endoskopskog pregleda. Ovi testovi osim za postavljanje dijagnoze, koriste se i za procjenu uspješnosti eradikacione terapije.

TERAPIJA ULKUSNE BOLESTI

Osnovni terapijski ciljevi liječenja ulkusne bolesti su izlječenje ulkusa i nestanak simptoma kao i prevencija recidiva (ponavljanje bolesti) i komplikacija. Liječenje peptičke ulkusne bolesti zahtijeva poštovanje određenih pravila:

  • Liječenje se mora početi eradikacijom H. pylori.
  • Antisekretorna terapija je ključna i osnovna terapija za liječenje neinficiranih bolesnika. Isto tako, predstavlja osnov terapije održavanja, ako je ona potrebna.
  • Neophodno je ukloniti sve faktore koji doprinose nastanaku ulkusa na primjer, prekinuti upotrebu nesteroidnih antireumatika, pušenje, alkohol itd.
  • Ne postoji tačno propisan način ishrane već bolesnik sam mora da otkrije koja mu hrana izaziva tegobe i izbegava je.

Ostavi komentar