Giht je metaboličko oboljenje koje se manifestuje pojavom akutnog artritisa sa recidivima, pojavom tofusa i kod neliječenih bolesnika pojavom hronične uratne artropatije. Bolest je posljedica taloženja kristala mononatrijum – urata. Takođe je prisutna i hiperuratemija i hiprurikemija. U pojedinim slučajevima nastaju i bubrežni kamenci ili taloženje urata u srži bubrega.

Ova bolest se dijeli u dvije kategorije:

  • primarni giht, nastaje kao posljedica hiperuratemije nepoznate ili genetske prirode
  • sekundarni giht, nastaje zbog hiperuratemije poznate etiologije

UČESTALOST

Od ove bolesti uglavnom obolevaju muškarci, što potvrđuje i podatak da samo 5% žena oboli od gihta i to najčešće u menopauzi. Kod muškaraca bolest se najčešće javlja tek nakon četvrte decenije života.

UZROK NATANKA

U velikom broju slučajeva uzrok nastanka ovog metaboličkog poremećaja je nepoznat. Kristali koji se gomilaju su soli mokraćne kiseline, koja u organizmu nastaje kao krajnji produkt metabolizma purina. Purini nastaju iz hrane, metabolizma nukleinskih kiselina u ćelijama ili biološkom sintezom. Nagomilavanje soli mokraćne kiseline nastaje ili zbog povećanog stvaranja ili smanjenog izlučivanja. Kod većine bolesnika oba uzroka u poremećaju metabolizma su prisutna.

KLINIČKA SLIKA

Giht počinje naglo, obično u toku noći, sa izuzetno jakim bolom u zglobu, toliko jaki da bolesniku i dodir pokrivača pobuđuje izrazitu bolnu senzaciju. Najčešće je zahvaćen samo jedan zglob, obično zglob nožnog palca, mada izuzetno bolest može početi i na dva ili više zglobova. Oboljeli zglob daje jasnu sliku zapaljenskog artritisa, gdje dominira otok, zategnuta, sjajna koža, jako crvene boje. Ponekad se zbog inflamatornog procesa u zglobu, javlja i povišena tjelesna temperatura i drhtavica. Ovaj zapaljenski proces traje do dvije nedjelje, a nakon toga potpuno prolazi. Kulminaciju dostiže u prvih 24 sati. U toku faze mirovanja bolesti, bolesnik nema nikakve zglobne tegobe, ali je prisutna hiperuratemija. Bolest se ponovo javlja unutar prve godine od prvog ataka i obično zahvata isti zglob kao prethodni put.

Postoje određeni faktori koji ubrzavaju ili podstiču ponovno pojavljivanje gihta. To su prije svih gurmanski obrok i konzumacija alkohola, a naročito uzimanje hrane bogate purinima (riba, iznutrice). U nekim slučajevima kao provocirajući faktor mogu biti i hirurška intervencija, uzimanje nekih lijekova (salicilati i salidiuretici), naglo mršavljenje, povrede, itd. Ako se giht pravilno terapijski ne tretira, vremenom prelazi u hronični oblik koji se karakteriše pojavom potkožnih i kostnih tofusa, kao i hronične uratne artropatije.

Tofusi predstavljaju karakterističnu izbočinu na koži, nastalu uljed višegodišnje neliječene bolesti, a kao posljedica taloženja urata u hrskavici, sinoviji zglobova, tetivama, šaci, prstima šake, koljenima, pa čak i na ušnim školjkama. Tofusi su karakteristične bijele kvržice, koje mogu ulcerisati i tada se iz njih luči bjeličasta masa urata. Oko 20% bolesnika ima prisustne bubrežne kamenčiće. Uratna nefropatija se obično ispoljava tek nakon nekoliko godina bolesti i u početku je praćena blagim simptomima, ali kasnije napreduje i dovodi do bubrežne insuficijencije, koja je uzrok smrti oko 25% bolesnika sa gihtom.

DIJAGNOZA

Za postavljanje dijagnoze koristi se karakteristična klinička slika i nalaz povišenih vrijednosti mokraćne kiseline u krvi i urinu.

LIJEČENJE

Terapijski pristup bolesti kreće se u dva pravca. Liječenje artritisa i liječenje hiperuratemije. Neophodno je što ranije započeti tretman artritisa, zbog zapaljenskog procesa u zglobovima, i u slučaju pravovremene terapije bolest se brzo smiruje. Medikamentozno se primjenjuju nestereoidni antiinflamatorni reumatici u maksimalnoj dozi, najčešće indometacin u vidu kapsule i to 200 mg dnevno podijeljeno u tri ili četri doze. Preporučuje se uvođenje u terapijski tretman specifičnog preparata za gihtični artritis, kolhicina.

Kolhicin se u vidu tableta daje 0,5 mg na 1-2 sata do smirenja artritisa ili do pojave gastrointestinalne intolerancije, ali ne više od 8 puta dnevno. Svim oboljelim od gihta preporučuje se pravilan higijensko-dijetetski režim, sa akcentom na smanjenje masti, hrane bogate purinom i alkohola. Takođe se savjetuje što veći unos tečnosti, kao prevencija nastanka bubrežnih kamenčića. U težim oblicima bolesti preporučuje se uključivanje u terapiju lijekova koji koriguju metabolički poremećaj (urikozurici i urikosupresori). Dugoročno uzimanje ovih lijekova koriguje hiperuratemiju, sprječava ponovni nastanak artritisa i stvaranje hroničnih promjena. Ukoliko postoje tofusi, dovode do njihovog rastvaranja i nestanka. Terapija gihta traje čitavog života.

PROGNOZA

U slučaju da se bolest javi kod mladih osoba, prognoza je lošija, jer su ponovni ataci bolsti čestiji, vrijednosti uratemije više, češći su tofusi i promjene na bubrezima, a ako se bolest ne liječi dolazi do nastanka invaliditeta. Od prije pola decenije od kada se u terapiju uvode novi lijekovi koji smanjuju količinu mokraćne kiseline u krvi, broj bolesnika sa hroničnim promjenama je u stalnom padu, a takođe je u stagnaciji i broj bolesnika koji umiru zbog oštećene funkcije bubrega.

Ostavi komentar