Šta je trombofilija?

Trombofilija predstavlja stanje pojačanog zgrušavanja (koagulacije) krvi koje može izazvati trombozu koja predstavlja ugruške krvi u krvnim sudovima. Trombofilija se ne smatra za vrstu bolesti jer mnogi ljudi kod kojih je dijagnostikovana nemaju problem sa svojim stanjem. Tek pošto se uradi analiza krvi ustanovi da je potrebno biti na oprezu, pristupa se adekvatnoj terapiji uz redovno kontrolisanje stanja.

Postoje različite vrste trombofilije od kojih su neke nasljedne, a neke su stečene, što znači da se obično razvijaju u odraslom dobu. Pojava krvnih ugrušaka može da izazove probleme kao što su duboka venska tromboza ili plućna embolija.

Trombofilija za vrijeme trudnoće

Trombofilija u trudnoći, ili prilikom zatrudnjavanja može i ne mora da ima veliki uticaj i izazvati ozbiljne probleme. Naime, u trudnoći je pojačan rizik za trombozu jer organizam prirodnom hiperkoagulacijom sprečava pojačano krvarenje za vrijeme njenog trajanja i nakon porođaja. Kada se takvo stanje udruži sa urođenom ili stečenom trombofilijom, u nekim slučajevima može se javiti: ponovljeni pobačaj ili rađanje mrtvorođene bebe, abrupcija placente i preeklampsija.

Žene koje imaju problem sa poremećenom koagulacijom krvi, obavezno bi prije trudnoće trebalo da povedu računa, jer drugo stanje je stanje u kojem se povećava sklonost zgrušavanja krvi. Trudnice bi već pri svom prvom prenatalnom pregledu trebale obavijestiti svog ljekara o postojanju trmbofilije bilo kod njih samih, bilo kod nekih od članova porodice.

Kako prepoznati trombofiliju u trudnoći?

Simptomi trombofilije nisu jasni i vidljivi osim ako ona ne dovodi do krvnog ugruška (tromboze). Mnogi ljudi sa trombofilijom ne dobiju krvni ugrušak i nemaju simptome.

Ugrušci krvi se mogu formirati u arterijama i venama. Arterije su krvni sudovi koji uzimaju krv od srca i sprovode je do organa i tkiva u tijelu. Vene su krvni sudovi koji dovode krv u srce, od ostatka tijela. Tromb u veni je najcešci problem sa trombofilijom – to se zove venska tromboza.

Mogući simptomi venske tromboze su:

Bolovi i otoci u nogama 
Najcešci slucaj venske tromboze se javlja upravo u veni noge, mada može biti prisutna u bilo kojoj veni u tijelu.

Problemi sa disanjem i bol u grudima
Simptomi poput stezanje u grudima, bol na duboko disanje i kratak dah mogu da ukazuju na postojanje plućne embolije koja se može javiti kao posljedica postojanja ugruška krvi koji putuje u srce i dalje u pluća.

Glavobolje i stomačni problemi
Ovakva vrsta simptoma mogu biti posljedica neke vrste trombofilije kod kojih se ugrušak krvi javlja u neobičnom mjestu, kao što su mozak, crijeva ili jetra. Ugrušak krvi u venama jetre naziva se Bud-Chiari sindrom.

Ozbiljni simptomi arterijske tromboze zbog trombofilije

Arterijska tromboza predstavlja postojanje krvnog ugruška u arteriji. U zavisnosti od toga na koju arteriju utiče, ugrušak krvi u arteriji može da izazove moždani udar, srčani udar ili probleme sa placentom tokom trudnoće.

  • Simptomi koji ukazuju na arterijsku trombozu su:
  • moždani udar u relativno mladom dobu
  • ponovljeni pobačaji
  • problemi u trudnoći poput preeklampsije, smanjenog rast fetusa ili, ređe, fetalna smrt (usljed prevremenog porođaja ili intrauterina smrt).
  • srčani udar

Koje probleme može izazvati trombofilija u trudnoći?

Ukoliko je kod Vas već dijagnostikovana trombofilije pod nazivom antifosfolipidni sindrom (poznat i kao APS), postoji mogućnost za većom vjerovatnoćom postojanja komplikacija tokom trudnoće, uključujući:

– Intauterino ograničenje rasta – rast bebe u materici je slab.

– Insuficijencija posteljice. Placenta raste u materici i snabdijeva dijete sa hranom i kiseonikom kroz pupčanu vrpcu. Placentna insuficijencija znači da posteljica ne radi onako kako bi trebalo i Vaša beba dobija manje hrane i kiseonika.

– Preeklampsija. To je stanje koje može da se desi posle 20. nedjelje trudnoće ili odmah nakon trudnoće. To je stanje u kome trudnica ima visok krvni pritisak i znake da neki od njenih organa, kao bubrezi i jetra, možda neće pravilno raditi. Neki od tih znakova uključuju imajući bjelančevine u mokraći, promjene u viziji i jake glavobolje.

– Prevremeni porođaj. To je kada se beba rodi prije 37. nedjelje trudnoće.

– Pobačaj. Pobačaj je kada beba umre u materici prije 20. nedjelje trudnoće.

– Mrtvorođenost. To je kad beba umre u materici prije rođenja, ali posle 20. nedelje trudnoće.

Antifosfolipidni sindrom (APS) je stečena trombofilija. To znači da se ne nasljeđuje, ali se razvija sama. Istraživači pokušavaju da saznaju da li nasledena trombofilija može dovesti do iste vrste komplikacija u trudnoći.

Kako da provjerite da li imate trombofiliju?

Trombofilija se dijagnostikuje testovima krvi. Radi se veliki broj različitih testova preko kojih se provjeravaju različiti djelovi procesa zgrušavanja. Testovi se rade u dvije faze. Prva faza je “trombofilija ekran (screen)” koja predstavlja osnovu zgrušavanja krvi. Ako rezultati ukazuju na to da je moguća trombofilija, uzima još jedan uzorak krvi za drugu fazu i dalju analizu. Ljekar kome se treba javiti i koji je zadužen za precizno dijagnostikovanje bolesti  je hematolog – specijalizovan za bolesti krvi.

Šta kad otkrijete trombofiliju?

Prilikom posjete hematologu, on odlučuje da li je trudnici potrebna i ukoliko da, u kom obliku terapija.

Nakon utvrđivanja prisustva trombofilije kod žena koje su ranije rađale mrtvu djecu i imale pobačaje, najčešće se propisuje terapija acetilsalicilnom kiselinom (aspirin, 50 – 100 mg dnevno) ili niskomolekularnim heparinom (injekcije koje se primaju svakodnevno tokom čitave trudnoće i 6 nedjelja nakon porođaja). Ove injekcije su bezbjedne u trudnoći i za plod i za majku.

Žene kojima je, zajedno sa partnerom, dijagnostifikovan idiopatski sterilitet (neplodnost nepoznatog uzroka, kada brojni testovi i analize ne pokazuju mogući uzrok neostajanja u drugom stanju) u nekim slučajevima dobiće terapiju malim dozama aspirina (najviše 100 mg), a kasnije i heparin.

Žene koje imaju trombofiliju, a zbog drugih problema trudnoću planiraju da ostvare vantjelesnom oplodnjom, takođe će dobiti terapiju niskomolekularnim heparinom od trenutka embriotransfera.

Dozu i učestalost ove terapije određuje hematolog koji će u najvećem broju slučajeva željeti da prati vašu trudnoću i tražiće da uradite dodatne analize. Terapija se najčešće sprovodi tokom čitave trudnoće, a njen značaj posebno je važan u nedjeljama nakon porođaja kada je rizik od tromboze kod majke višestruko pojačan.

Liječenje trombofilije

Ukoliko je kod pacijenta – trudnice dijagnostikovan blaži slučaj trombofilije, liječenje nije neophodno. Prvi korak je svakako konsultacija sa hematologom, i njegova procjena rizika za razvitak ugruška. Ovaj rizik zavisi od kombinacije faktora, kao što su:

  • koji tip trombofilije imate. Kod nekih tipova rizik od dobijanja tromba je veći nego kod drugih.
  • starosnih godina, težine, načina života i drugih medicinskih stanja pacijenta
  • da li je pacijent – žena u drugom stanju ili je nedavno rodila dijete
  • da li je pacijent ranije imao ugruške krvi
  • da li u porodici i njenoj istoriji ima onih koji su imali krvne ugruške

Ovi faktori su od velike pomoći ljekaru u procjeni rizika od dobijanja ugruška. Tada ljekar iznosi mišljenje o prednostima i manama liječenja i, ako je potrebno, koja vrsta tretmana je najbolja.

Jedan od vida terapije predstavlja niska doza aspirina koja inhibira dejstvo trombocita, tako da se može spriječiti nastanak krvnih ugrušaka. Takođe može da spriječi pobačaj ili probleme trudnoće, u nekim vrstama trombofilije. Antikoagulantni tretman obuhvata uzimanje varfarin tableta ili injekcije heparina koje imaju za cilj da razbiju krvni ugrušak i spriječe nastanak novih. Varfarin se prepisuje kao antikoagulans za sprečavanje ugruška, dok se heparin injekcija koja djeluje momentalno koristi kao instant tretman za postojeće ugruške.

Heparin injekcija može se dati osobama sa antifosfolipidnim sindromom, prije i posle operacije ili tokom trudnoće. Za razliku od varfarina, heparin je siguran u trudnoći.

dipl. chem Nina Cvetković

Stetoskop

Ostavi komentar